Lazkao Txiki hil zela 25 urte

25 urte pasatu dira Lazkao Txiki bertsolaria zendu zenetik. 66 urte baino ez zeuzkan. Berriako "Gorputz txiki, sakonera handi" artikuluan Lazkao Txikiren pasadizoak, ateraldiak, zirtoak, samurtasuna eta sentiberatasuna gogorarazi dizkigute.

Euskararen Nazioarteko Eguna 2017

1552ko abenduaren 3an hil zen Frantzisko Xabierkoa, Shangchuan uhartean (Txina). Misiolari lanetan zegoen bertan. Kondairaren arabera, hil aurreko bere azken berbak euskaraz, bere ama-hizkuntzan, izan ziren. 

1949an, Eusko Ikaskuntzak Euskararen Nazioarteko Egun batailatu zuen Xabierren heriotzeko egun hori. Hala ere, 1995era arte ez zen eguna instituzionalizatu. Ordudanik, ospakizunerako egun aproposa da abenduaren 3a euskaldun ororentzat.

Euskararen Nazioarteko Eguna ospatzeko, ez dago euskaraz aritzea bezalakorik; hori argi dago. Baina ez gaitezen abenduaren hirura mugatu. Egin ditzagun Euskararen Nazioarteko Egun santutegiko egun guztiak.

Oiartzuarren %73,9 (EUSTAT, 2011) euskalduna bada ere, euskarazko hizkuntza-gaitasunaren eta erabileraren arteko aldea nabarmena da. Soziolinguistika Klusterrak 2016an egindako euskararen erabileraren kale-neurketaren arabera, oiartzuarren %58,8 bakarrik jarduten da euskaraz. Zorionekoak gu, halaber, erabilera datu hori asko hazten baita gazteen artean. Ikusi bestela hurrengo taula (Soziolinguistika Klusterra, 2016):

Euskararen kantitatea eta kalitatea, biak dira zaindu beharrekoak. Horren inguruan bazekien zerbait Lazkao Txikik ere:

Gari abeslariak esaten duen moduan, "zaindu maite duzun hori!"

Bertso zahar gogoangarriak

Badira zenbait bertso ahazten zailak izango zaizkigunak. Alde batetik, bertsook bota zituzten bertsolariak benetan bertsolari handiak izan zirelako eta, bestetik, bertsoak eurak mundialak direlako. 

Esate baterako, Lazkao Txikik ispiluari botatako bertso hauek:

Edo, 1967ko Bertsolari Txapelketa Nagusian, epaileak buruz burukorako Uztapide eta Xalbador sailkatu zirenekoa. Ikusleak, bost minutu eta erdiz, Xalbadorri txistuka aritu ostean, Xalbadorrek bertso hau bota zuen. Zalantzarik gabe bertsolaritzako pasarte ezagunenetako eta tamalgarrienetako bat: 

Pello Errotak Txirritari alkandora dela eta botatako bertsoa:

Eta, nola ez, Txirritaren erantzuna:

Pello Errota:

Ari naizela, ari naizela,
hor ikusten det Txirrita.
Eta zein ez da harrituko gaur
gizon hori ikusita?
Dudarik gabe egina dio
andregaiari bisita.
Oso dotore etorri zaigu
bi alkandora jantzita.

Txirrita:

Hauxe da lotsa eman didana

gizon artera sartuta!

Edozer gauza esaten degu

edanarekin poztuta.

Bi alkandora ekarri ditut,

bat eranztea ahaztuta...

Pellok bi nola jantziko ditu

bat besterikan ez du ta?

1986ko bertsolari txapelketan, Peñagarikanok egundoko parranda bota eta Egaña amonaren ohera, emaztea delakoan, sartu zeneko ofizioa ere ez da erraz ahaztekoa. Ikusi bideo honetan, 4:40 minututik 10:20 minutura:

Gainera, Negu Gorriak musika taldeak bere kantu bat girotzeko erabili zuen bertsoaldi hori:

Ziur bertsolaritzak horrelako urrezko une gehiago utziko dizkigula hemendik aurrera ere.